Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) zajmuje obecnie siódme miejsce wśród chorób psychicznych wywołujących spadek jakości życia
i cierpienie¹. Brak wiedzy na temat przyczyn i skutków choroby wiąże się
z rosnącą liczbą chorych.

Charakterystyka

Przyczyny powstawania chorób afektywnych nie są całkowicie rozpoznane. Specjaliści coraz częściej wskazują na zaburzenia w funkcjonowaniu komórek nerwowych. Jednakże nadal podkreśla się wpływ zarówno czynników genetycznych jak i środowiskowych. Utrudnieniem jest fakt,
iż nie istnieją laboratoryjne metody wykrywania tego rodzaju zaburzeń. Wobec takich okoliczności, zebranie szczegółowego wywiadu od pacjenta
i jego bliskich jest kluczowym etapem rozpoznania choroby.

ChAD polega na naprzemiennym występowaniu stanów podwyższonej aktywności (fizycznej i psychicznej) oraz zaburzeń depresyjnych - nagłych nastrojów smutku wraz z ogólnym otępieniem umysłu. Zazwyczaj zmiany te pojawiają się w odpowiedzi na wydarzenia z naszego życia i są krótkotrwałe. Niejednokrotnie jednak, stan podwyższonego lub obniżonego nastroju utrzymuje się znacznie dłużej, co może być pierwszym objawem wystąpienia zaburzeń afektywnych – mówi doc. Joanna Meder, ekspert programu „Odnaleźć Siebie”.

Przebieg choroby

Przebieg jest uzależniony od rodzaju zaburzenia. Zazwyczaj jako pierwszy pojawia się stan depresyjny, podczas którego chory nie odczuwa przyjemności, trwa w stanie głębokiego przygnębienia i smutku,
który znajduje odzwierciedlenie w fizjologii organizmu (człowiek odmawia przyjmowania pokarmów, czuje ogólne osłabienie,). Po fazie depresji następuje stan podwyższonej aktywności organizmu. Osoba chora odczuwa euforię, ma dobre samopoczucie i czuje chęć do życia lub wręcz przeciwnie – odczuwa dyskomfort i niepokój, jest drażliwa i pełna obaw. Niepokojącym objawem występującym na tym etapie choroby może być także ogromna ilość energii (pomimo braku snu), problem ze skupieniem myśli, poczucie wyjątkowej wartości. W tej fazie choroby ludzie często przestają zażywać leki, myśląc, że zaburzenia ustępują. Skutkuje to przejściem do kolejnych stanów choroby, najczęściej manii lub depresji.

Sposoby leczenia

Proponowaną metodą walki z chorobą jest połączenie odpowiedniej psychoterapii z kuracją farmakologiczną. Uczestnictwo osoby chorej wraz
z bliskimi w spotkaniach edukacyjnych na temat przyczyn, objawów
i sposobów leczenia zaburzeń oraz metoda systemowa są propozycjami terapii grupowej, mającymi na celu odbudowanie związków rodzinnych pacjenta. Alternatywnymi propozycjami dla chorego są spotkania w ramach terapeutycznych grup wsparcia lub indywidualne wizyty u psychoterapeuty - mówi doc. Joanna Meder, ekspert programu „Odnaleźć Siebie”.

Leczenie farmakologiczne jest uzależnione od stopnia nasilenia objawów.
To lekarz decyduje o wyborze odpowiedniej farmakoterapii, która ma na celu zapobieganie nawrotom choroby, stabilizację stanu psychicznego pacjenta
i zakończenie choroby. Należy podkreślić,że kuracja jest długotrwała, jednakże regularne zażywanie leków i stosowanie się do zaleceń lekarza pozwala często obniżyć natężenie objawów.

Zapobieganie nawrotom choroby

Zarówno pacjent jak i jego rodzina mają ogromny wpływ na przebieg choroby. Zgłębiając wiedzę na temat zaburzeń i rozpoznawania objawów poprzedzających ich nawrót, zażywając przepisane leki, unikając stosowania używek, pacjent ma szansę obniżyć prawdopodobieństwo ponownego zachorowania. Bliscy powinni zachęcać chorego do regularnego przyjmowania lekarstw, mogą także uczestniczyć w grupach samopomocy dla chorych i poprzez pogłębianie swojej wiedzy, zauważać zwiastuny jej nawrotu.

Skutki nieleczonej choroby dwubiegunowej

Zgłoszenie się do lekarza specjalisty i szybkie zdiagnozowanie choroby pozwala zniwelować ilość zagrożeń wynikających z braku poddania się odpowiedniej terapii. Są nimi przede wszystkim samobójstwa, nadużywanie alkoholu, narkotyków, problemy rodzinne oraz zawodowe, uniemożliwiające chorym dotychczasowe funkcjonowanie, a także cykliczne nawroty choroby.

¹ World Federation for Mental Health, World Mental Health Day 2008, www.wfmh.org/02WFMHDay08.htm